Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

De Peelhelm

De vondstgeschiedenis en de achtergrond van deze helm spreken zeer tot de verbeelding. In juni 1910 vond G. Smolenaars uit Meyel bij het turfsteken in de buurt van Deurne, in de Peel, een verguld zilveren helm en enkele andere voorwerpen. De vondst baarde uiteraard zeer veel opzien. De vrouw van Smolenaars maakte de helm zorgvuldig schoon en poetste hem blinkend op. Vervolgens werd het stuk opgesteld in een glazen kastje in de woonkamer. Voor een dubbeltje kon men de helm bewonderen. Het benauwde de eigenaar evenwel dat hij op die manier ook ongewenst bezoek binnen zou kunnen krijgen. Groot zal zijn opluchting zijn geweest toen hij het pronkstuk voor 1200 gulden -in die tijd een enorm bedrag- kon verkopen aan het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden.

Bij aankomst in Leiden bleek restauratie hard nodig. De helm was in de samenstellende onderdelen uiteen gevallen doordat de leren binnenhelm, die bij de ontdekking nog wel aanwezig was, verwijderd bleek te zijn. Bovendien moest de rechter wangklep, die bij de ontdekking reeds ontbrak, aangevuld worden. Het werk werd terstond uitgevoerd door de Leidse goudsmid L. Verkuil.

De helm was oorspronkelijk opgebouwd uit een ijzeren kap, met leer gevoerd, waarop flinterdunne platen verguld zilverblik vastgezet waren met behulp van zilveren kopspijkertjes. Alle platen zijn langs de rand versierd met parellijsten. Waar die een hoek maken is een cirkeltje gezet. Tussen de parellijsten zit telkens een rij bloempjes met vier blaadjes. De middenvlakken zijn versierd met eenvoudige figuren. De versiering is aangebracht door met een puntig voorwerp de achterzijde van de platen te bewerken.

De doorlopende band met bloempjes onderaan de helmkap is aan de rechterzijkant onderbroken, hier staat in hoofdletters een naam ingekrast: STABLESIA VI. Een geschrift uit het begin van de 5de eeuw na Chr., de Notitia Dignitatum, noemtequites Stablesiani. Daardoor weten we dat de inscriptie de naam is van de zesde ruitereenheid derequites Stablesiani. De eigenaar van de helm heeft dus deel uitgemaakt van deze eenheid.

Een tweede tekst staat ingekrast in cursiefschrift midden op de nekplaat: M TITVS LVNAMIS LIBR I – L. Deze tekst geeft de naam van de maker, Marcus Titus Lunamis en het oorspronkelijke gewicht van de zilverplaten, omgerekend bijna 370 gram.

Hoe is deze schitterende ruiterhelm nu in het Peelmoeras terechtgekomen? De voorwerpen die tegelijk met de helm zijn gevonden, doen het ergste vermoeden. Het zijn een lederen geldbuidel, 38 bronzen muntjes, een bronzen mantelspeld, drie schoenen, een ruiterspoor, onderdelen van een dolkschede, twee paardeklokjes, stof- en leerresten. Het lijkt erop dat man en paard in het moeras zijn verdronken. De munten, die alle zijn geslagen tussen 315 en 319 na Chr., dateren de gebeurtenis in het jaar 319 of kort daarna.

Nederland in de Romeinse tijd | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: