Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Romeinse inscriptie uit Leersum

In 2003 werden in een weiland bij Leersum (provincie Utrecht) resten van een bronzen plaat gevonden. In de plaat staan letters gegrift, die samen een Latijnse tekst hebben gevormd. De tekst dateert uit de tijd dat de helft van Nederland onderdeel was van het Romeinse Rijk (1e-3e eeuw n.Chr.). Dergelijke inscripties zijn in Nederland zeldzaam. Bij deze plaat hebben andere fragmenten gehoord, die helaas verloren zijn gegaan. Slechts vijftien regels zijn bewaard gebleven.

Inscripties op brons waren voor de Romeinen zeer belangrijk. Bepaalde wetsbesluiten, toespraken van de keizer of beslissingen van de gouverneur werden in brons gegraveerd en geplaatst op een plek waar iedereen de tekst kon lezen. Een vorm van communicatie tussen overheid en burgers. De letters zijn een goed voorbeeld van de mooie “Capitalis”, de hoofdletter, die de Romeinen voor hun officile inscripties gebruikten.

De inscriptie uit Leersum is de weergave van een brief of toespraak, getuige het woordje DIXI (ik heb gezegd) in regel 12. Andere zinsdelen spreken mogelijk over een cohort en een turma (legeronderdelen), over discipline en voorzienigheid. Het gaat dus duidelijk over militaire zaken. Ook wordt het overlijden van een zekere SEVERUS genoemd: is de inscriptie een brief van de keizer aan de nieuwe gouverneur van de provincie?

De plaat is waarschijnlijk bij de val van de Romeinse rijksgrens (eind 3e eeuw n.Chr.) door plunderende Germanen uit een legerkamp meegenomen en als schroot in kleine stukken gebroken. Brons was kostbaar en kon opnieuw gebruikt worden. Hoe de stukken bij Leersum onder de grond zijn geraakt, is een van de vele raadsels die deze plaat nog omringen.

De tekst

1IN […]
2CA […]
3COH […]coh(ort) ?
4TVR […]tur(ma) ?
5TANTAQVE COM […]en zoveel …
6SEVERVS EXCESSIT C […]Severus is overleden (of heeft verlaten) …
7TIA ATQVE PROVIDEN […]… en door (zijn?) vooruitziende blik …
8NA QVOQVE CASTROR […]… ook … van de legioensvesting …
9BVS QVAE FVIT AD ID […]… die is geweest tot …
10PLINA IAM INDE AD […]krijgstucht reeds sedert (?)
11ET SINE QVA E RELI […]en zonder welke uit (de overige ?)
12PRA DIXI PER […]… ik (boven) heb gezegd …
13PRAESENTIS E […]van (het) tegenwoordige …
14EIS QVOQVO MO […]aan hen waarheen ook …
15VEL CL […]of …

Nederland in de Romeinse tijd | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: