Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Odysseus

Odysseus was de zoon van Lartes en Antikleia. Hij was koning van het eiland Ithaka. Kort nadat zijn vrouw Penelope hem een zoontje, Telemachos, had geschonken, brak de Trojaanse oorlog uit. Omdat hij geen zin had om op dat moment voor lange tijd van huis te vertrekken, deed Odysseus net alsof hij waanzinnig geworden was. En van de Griekse aanvoerders, Palamedes, had hem echter door en hij moest alsnog mee naar Troje. Eenmaal daar aangekomen zette hij zich wel volledig in voor de strijd.

Odysseus stond vooral bekend om zijn intelligentie, welsprekendheid en vindingrijkheid. Hoewel hij geen groot aantal troepen aanvoerde in de oorlog, speelde hij door deze kwaliteiten wel een belangrijke rol. Bij verschillende ondernemingen kwamen zijn listigheid en diplomatie van pas. Aan het begin van de oorlog probeerde hij bijvoorbeeld samen met Menelaos te onderhandelen met de Trojanen om bloedvergieten te voorkomen. Dit lukte echter niet en de strijd begon. Odysseus maakte ook deel uit van de delegatie aanvoerders die probeerden om Achilles over te halen om zijn woede tegenover Agamemnon en de andere Griekse leiders te laten varen en weer te gaan vechten. Zo zijn er nog meer voorbeelden te noemen.

Na de dood van Achilles op het slagveld ontstond er onenigheid over wie er het meeste recht had op zijn beroemde wapenrusting. Zowel Odysseus als Ajax maakte er aanspraak op. Elk van beiden moest voor de verzamelde Griekse strijders beargumenteren waarom hij de wapenrusting moest krijgen. Dit was natuurlijk een kolfje naar Odysseus hand, dus hij kreeg de wapens toebedeeld. Ajax pleegde daarna zelfmoord. Odysseus’ belangrijkste bijdrage aan de overwinning op de Trojanen was de door hem bedachte list met het houten paard vol soldaten, waardoor de Grieken Troje binnen wisten te dringen.

In de Odyssee van Homeros speelt Odysseus de hoofdrol. In dit epos wordt uitgebreid beschreven hoe zijn terugreis vanuit Troje naar Ithaka verliep. Door vele avonturen en gevaren duurde deze reis wel tien jaar. Als eerste kwam Odysseus terecht in het land van de Kikonen. Nadat ze een stad van de Kikonen hadden overvallen, vertrokken Odysseus en zijn mannen niet direct, maar bleven nog een nacht om te genieten van hun buit. De Kikonen kwamen echter terug om wraak te nemen, waarbij Odysseus een aantal van zijn manschappen verloor. Toen ze daar snel waren vertrokken, kwamen ze in het land van de Lotofagen (lotos-eters). Odysseus stuurde een aantal verkenners uit, die van de vriendelijke inwoners van dit land lotusbloemen te eten kregen. Dit had tot gevolg dat de verkenners geheel niet meer genteresseerd waren in naar huis varen en niets liever wilden dan in dit land blijven. Slechts met veel moeite kregen de mannen hun verkenners mee terug naar de schepen.

Hun volgende stop was het land van de Cyclopen, nogige mensenetende reuzen. Odysseus en zijn mannen werden gevangen genomen door de Cycloop Polyphemos, die hen n voor n begon op te eten. Door een list van Odysseus wist hij met het overgebleven deel van zijn mannen te ontsnappen: ze voerden hem dronken met wijn en staken vervolgens zijn oog uit met een scherpgepunte paal. Polyphemos was echter de zoon van Poseidon, de god van de zee. Deze ontstak in hevige woede omdat Odysseus zijn zoon blind had gemaakt en werkte hem daarom gedurende zijn gehele thuisreis tegen.

Daarna kwamen ze aan bij de windgod Aiolos. Deze ontving hen vriendelijk en zorgde voor een gunstige wind naar huis. De andere winden stopte hij in een zak die hij aan Odysseus gaf met de mededeling dat hij hem niet open moest maken. Zijn makkers dachten echter dat hij een zak vol schatten had gekregen en toen ze bijna in Ithaka waren, maakten ze de zak open. De winden ontsnapten en de schepen werden ver weggeblazen. In het land van de Laistrygonen, eveneens mensenetende reuzen, raakte Odysseus wederom een groot aantal van zijn mannen kwijt, zodat hij nog maar n schip met bemanning over hield.

Na een verblijf van een jaar bij de tovenares Kirke die verliefd op hem was geworden, trok hij weer verder. Op haar aanraden daalde hij eerst af in de onderwereld, waar hij om raad vroeg bij de overleden ziener Teiresias. Door het advies van Kirke wist hij op zijn zeereis te ontkomen aan de Sirenen, die met hun betoverende gezang zeelieden naar hun ondergang lokten. Hij vermeed de twee gevaarlijke tegen elkaar stotende rotsen, de Symplegaden, maar hij moest nog wel langs Skylla (een zeskoppig monster) en Charibdis (een gigantische draaikolk). Hierna bestond zijn bemanning nog maar uit zes man. Aangekomen op een eiland waar de runderen van de zonnegod Helios rondliepen, konden ze door tegenwind niet meer vertrekken. Na een maand werd de honger zo sterk dat ze ondanks alle waarschuwingen de runderen slachtten. Dit werd na hun vertrek bestraft met een storm waarin het schip verging. Alleen Odysseus overleefde het.

Hij spoelde aan op het eiland van de nimf Kalypso, die hem gedurende acht jaar gevangen hield, omdat ze verliefd op hem was geworden. Uiteindelijk moest ze hem op bevel van Zeus laten vertrekken. Poseidon was echter nog steeds kwaad op hem en liet hem wederom schipbreuk lijden bij het land van de Faiaken. Deze vriendelijke mensen brachten hem met hun schip terug naar Ithaka.

Gedurende de tien jaar van Odysseus thuisreis waren zijn echtgenote Penelope en zijn inmiddels volwassen geworden zoon Telemachos nooit opgehouden te hopen dat hij weer thuis zou komen. Ze hadden gehoord dat alle andere Griekse aanvoerders allang weer thuis waren en niemand wist waar Odysseus was. Daarom vonden de mensen van Ithaka dat Penelope opnieuw moest trouwen, zodat er een nieuwe koning zou komen. Het hele paleis zat vol met vrijers die alle voorraden opmaakten. Penelope stelde echter telkens haar beslissing uit, terwijl Telemachos zich ergerde aan het onbeschofte gedrag van de vrijers.

Toen Odysseus aankwam op Ithaka, vermomde de godin Athena hem als oude zwerver, zodat hij eerst de situatie in het paleis kon bekijken. Hij kreeg onderdak van zijn trouwe zwijnenhoeder Eumaios. Alleen aan zijn zoon Telemachos maakte hij bekend wie hij werkelijk was. Hij trok als zwerver naar het paleis, waar hij schandelijk werd behandeld door de vrijers. Samen met Telemachos en enkele getrouwen greep hij naar de wapens en doodde alle vrijers. Na het gevecht werd Odysseus eindelijk verenigd met zijn geliefde vrouw Penelope en zijn oude vader Lartes.

Grieken | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: