Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Zwartfigurige stamnos: Herakles en de Amazones

Deze vaas is een zogenaamde zwartfigurige stamnos, een mengvat voor water en wijn. Hij is gevonden in de Etruskische stad Vulci, maar hij is gemaakt in Athene of omgeving en van daaruit gexporteerd naar het woongebied van de Etrusken in Itali. Hij is te dateren rond 520 v.Chr.

Aan de voorzijde van de vaas is de held Herakles afgebeeld, in fel gevecht verwikkeld met drie Amazones. De Amazones speelden in de Griekse mythologie een belangrijke rol. Dit volk dat uitsluitend uit vrouwen bestond, leefde buiten het Griekse cultuurgebied. Als land van herkomst werden wel genoemd Thraci (Bulgarije), Skythi (Zuid-Rusland) en Cappadoci (Centraal-Anatoli). Om het volk in stand te houden lieten de Amazones van tijd tot tijd mannen van naburige stammen toe, die slechts dienden als donor. Van de kinderen die geboren werden, werden de dochters opgevoed als volwaardige stamgenoten. De zoons werden gedood of verstoten of eventueel teruggestuurd naar hun vaders. Hun zelfstandigheid behielden de Amazones door hun grote geoefendheid met de wapens: lans, bijl, maar vooral pijl en boog. De Grieken dachten hierbij ongetwijfeld aan de andere woeste volkeren aan de rand van de beschaving uit historische tijd: de Thracirs en de Skythen. Tijdens de Trojaanse oorlog kozen de Amazones de zijde van de Trojanen tegen de Grieken. Na aanvankelijke successen leden zij uiteindelijk toch een nederlaag. De koningin Penthesileia werd in een tweegevecht gedood door de Griekse held Achilles. Het Griekse gevoel voor tragiek wil, dat Achilles op het moment van Penthesileia’s sterven hevig verliefd op haar werd, de enige vrouw die tegen hem opgewassen was geweest

Op deze stamnos is een andere strijd tussen een Griekse held en de Amazones uitgebeeld: n van de twaalf heldendaden van Herakles was het bemachtigen van de gordel van Hippolyte, een andere koningin van de Amazones. Aanvankelijk stonden de vrouwen niet onwelwillend tegenover Herakles, maar de godin Hera, de vijandin van Herakles, stookte onrust. Een fel gevecht ontstond, waarbij Hippolyte werd gedood. De afbeelding op de stamnos bezit veel vaart en spanning. Onafwendbaar voortrazend slaat Herakles in op een gestruikelde Amazone. Links vlucht een Amazone weg, rechts heft een ander de lans om Herakles te verwonden. Herakles is gekleed in zijn leeuwenvel. Als helm heeft hij een leeuwenkop, waarvan de tanden zijn gezicht omranden. De veel ranker uitgebeelde vrouwen dragen korte rokjes, een borstpantser, schilden en fraaie helmen. Als wapens dragen zij een lans; een pijlkoker hangt op de rug.

Aan de achterzijde van de vaas is een rustiger scne weergegeven: de wijngod Dionysos omgeven door satyrs en maenaden. De wijngod, afgebeeld als een waardige oude man, zit op een klapstoel. In zijn linkerhand houdt hij een kantharos, een wijnbeker. Deze vaasvorm hoorde bij uitstek bij deze god. In zijn rechterhand houdt hij twee enorme wijnranken, die hem omlijsten en over de omstanders heen groeien. Dionysos verkeert in het gezelschap van zijn vaste begeleiders: aan weerszijden twee maenaden (vrouwelijke volgelingen) met kransen in het haar. De linker staat in eerbied achter de god; vr hem danst een andere maenade, met elegante handgebaren. Naast de maenaden staan twee uitgelaten satyrs, half mens, half dier, altijd dronken en opgewonden. De linker satyr imiteert schertsend de houding van de maenade; de rechter probeert mee te gaan in de dans van de maenade voor hem. Zij dragen dezelfde lange baard als Dionysos. Het dierlijke karakter wordt onderstreept door de puntoren, de wilde trekken en de lange staarten.

Grieken | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: