Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Badoliepotje

De Romeinen besteedden veel tijd en aandacht aan de verzorging van hun lichaam. Het nemen van een bad vormde voor menigeen dagelijkse routine. De welgestelden hoefden niet ver te lopen: hun huis had een eigen badgelegenheid. Inwoners van steden konden naar het openbare badgebouw gaan. Elk legerkamp beschikte over een badgebouw voor de soldaten. Een bad nemen in de Romeinse tijd kan men het beste vergelijken met naar de sauna gaan in onze tijd. In het badgebouw waren kleedkamers, een zweetruimte, een ruimte met warmwaterbaden, een ruimte op ‘kamertemperatuur’ en een ruimte met koudwaterbaden. Buiten was gelegenheid voor het beoefenen van sporten.

Bij opgravingen worden niet zelden resten van badgebouwen teruggevonden. Soms betreft het niet meer dan de holle bakstenen (tubuli) die de warme lucht geleidden, maar vaak is de omtrek van het badgebouw nog herkenbaar en de indeling in vertrekken. De fraaiste resten van een badgebouw op Nederlands grondgebied zijn opgegraven te Heerlen. Hier zijn de verschillende vertrekken nog duidelijk herkenbaar.

Bij het nemen van een bad gebruikte men destijds andere attributen dan tegenwoordig, geen washandje en zeep maar een badschraper (strigilis) en olie. Het lichaam werd geolied, door het verblijf in de warme omgeving scheidde het lichaam afvalstoffen uit, vuil en olie werden vervolgens met behulp van de strigilis van het lichaam geschraapt.

De badolie werd bewaard in een flaconnetje of potje van glas, metaal of aardewerk, zoals dit zeer fraai versierd bronzen badoliepotje. Rondom is in relif een jachtscne aangebracht. Te zien zijn: een everzwijn dat uit een grot tevoorschijn komt, een bladloze boom, een rennende leeuw, een rennend hoefdier met lange horens, aangevallen door een jachthond, die vanachter een rotsblok tevoorschijn springt, een rennende leeuwin en ten slotte een stel paarden in galop. Op de grond en op de twee rotspartijen is de aanwezigheid van grasg esuggereerd met behulp van gegraveerde sprietjes. De scne is zeer natuurgetrouw en levensecht weergegeven. Bovendien heeft de kunstenaar een voorgrond en een achtergrond gerealiseerd doordat bijvoorbeeld de staart van de leeuw de boom oversnijdt.

De grote kunstzinnigheid van de voorstelling heeft sommigen doen veronderstellen dat dergelijke potjes gemaakt zouden zijn in Alexandri, in Egypte, waar sedert de Hellenistische tijd het uitvoeren van naturalistische decors op een hoog peil stond. Potjes met vergelijkbare figuurlijke voorstellingen zijn evenwel teruggevonden in Belgi en Frankrijk, wat waarschijnlijk eerder op een noordelijker productiecentrum wijst. Een sterk gelijkend, maar zwaar beschadigd exemplaar is in 1852 te Nijmegen gevonden bij de aanleg van een haven. Het afgebeelde exemplaar is in de 19de eeuw gevonden in de buurt van Wijchen (Gld.). Het is in 1873 door het museum verworven op een boekverkoping (!) te Utrecht. Dergelijke potjes worden over het algemeen gedateerd in de 2de en 3de eeuw na Chr.

De andere accessoire voor het antieke bad is een flaconnetje (h: 9.3 cm) van geglazuurd aardewerk. Het is gemaakt in de vorm van een hoefdier met lange rechtopstaande oren en lange, gekrulde hoorns. Bij de fabricage is een dubbele mal gebruikt; de gietnaden zijn echter zo zorgvuldig weggewerkt dat ze nauwelijks nog te zien zijn. Van de kop naar de rug liep oorspronkelijk een handvat. Het is afgebroken evenals de krul van de linkerhoorn. De opening van het flaconnetje met omgeslagen rand zit midden op de kop, tussen de hoorns.
Geglazuurde flaconnetjes, meestal in de vorm van leeuwen, hazen, ezels, everzwijnen en hoefdieren, zijn gemaakt door ateliers in midden-Galli, o.a. te Vichy. Deze ateliers maakten ook gewoon vaatwerk van geglazuurd aardewerk, met name kruiken. De dier-flaconnetjes worden gedateerd in de 1ste eeuw na Chr. Wanneer de vondstomstandigheden van teruggevonden exemplaren bekend zijn, gaat het steeds om grafvondsten of wijgeschenken in tempels. Het afgebeelde exemplaar is in de 19de eeuw aangekocht. Het is gevonden te Nijmegen op de Hunerberg. Onderzoek heeft naderhand aangetoond dat hier in de Romeinse tijd een grafveld heeft gelegen. Het flaconnetje betreft dus vrijwel zeker een grafvondst.

Romeinen | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: