Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Laarsvormige ryton

Afgebeeld is een wijde, dunwandige ryton (drinkbeker) in de vorm van een laars. De voet loopt spits toe en wijst enigszins omhoog. Het oppervlak is glad gepolijst en heeft een bruin-grijze kleur. Aan de rand bevindt zich een afgerond, horizontaal doorboord oor. De gegraveerde lijnpatronen, gedeeltelijk opgevuld met punten, geven op een naturalistische wijze de diverse aan elkaar genaaide delen van een lederen laars weer.

De laars dateert uit het vroege eerste millennium v.Chr. en stamt ongetwijfeld uit het bergachtige Oost-Turkije, de Kaukasus of de streek rond het Urmiameer in Noordwest-Iran. Weliswaar komen lage laars- of schoenvormige vazen al in de 19de eeuw v.Chr. voor in Centraal-Anatoli en Cappadoci, maar deze rytons hebben rechte hielen, zijn druk beschilderd en veelal voorzien van naar boven gekrulde neuzen.

Assyrische relifs tonen aan dat in de 8ste en 7de eeuw v.Chr. hoge laarzen, aan de voorzijde veelal voorzien van veters, algemeen gedragen werden in het oude land van Manna en Media (Noordwest-Iran). Laarsvormige rytons zijn in deze streken eveneens wijd verspreid, blijkens de vondsten in graven. Ook in Urartu komen dergelijke laarsvormige vazen voor, zoals gellustreerd wordt door de vondsten in de Urartese vesting te Karmir-Blur. Vergelijkbare laarzen zijn echter ook in groten getale gevonden bij opgravingen in het verder naar het noorden gelegen Transkaukasi (Armeni). De graven van Mingechaur uit de 11de tot 9de eeuw v.Chr. bevatten een groot aantal laarsvormige rytons, die eveneens aan n zijde voorzien zijn van een rond, horizontaal doorboord oor. Afwijkend is echter de gegraveerde en met een witte pasta opgevulde decoratie: de Mingechaur-vazen tonen niet de aanduiding van naden en veters, maar ruwe dierpatronen en geometrische motieven. Soortgelijke vazen werden ook gevonden in tombes in de buurt van het Kyzyl-Vank klooster bij Nakhchevan, gedateerd in de 8ste-7de eeuw v.Chr.

Omtrent de betekenis van deze laarzen tasten we in het duister. Gelet op het feit dat de meeste van deze laarzen gevonden zijn in graven, wordt meestal aangenomen dat deze objecten een religieus-cultische betekenis hadden. Russische archeologen brachten de vazen uit Transkaukasi in verband met een cultus van de ‘Goddelijke Voet’, die de dode voorzag van bovennatuurlijke krachten en bescherming gedurende zijn reis naar de dodenwereld. De veronderstelling van een magische betekenis van de laarzen wordt ondersteund door in de vorm van laarzen vervaardigde hangers en amuletten uit Transkaukasi en Luristan.

De voorwerpen | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: