Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Vondsten van de heilige berg Jebel Aruda

Tempels en goden

De verschillende stadstaten uit de Uruk-cultuur kenden een sterk hirarchische samenleving. Aan het hoofd van iedere stad stond een koning die zijn volk flink onder de duim hield met behulp van een uitgebreid ambtenarenapparaat. Godsdienst speelde een belangrijke rol in het dagelijks leven. Tempels werden over het algemeen gebouwd op een kunstmatig aangelegd terras,zo dicht mogelijk bij de goden, waardoor ze hoger lagen dan de rest van de stad. Helaas is niet altijd te achterhalen welke god specifiek werd aanbeden in een tempel, vanwege het ontbreken van schriftelijke documentatie. Wel is duidelijk dat de heiligdommen niet alleen dienst deden als gebedshuis, maar tevens een economisch en politiek centrum waren. Hier werd handel verricht, politiek bedreven en werden transacties gesloten.

Potten, kruiken en vazen

De Jebel Aruda leende zich bij uitstek voor de bouw van twee tempels, omdat het plateau zich zestig meter boven de vallei bevindt en de heiligdommen dus zo dicht mogelijk bij de goden konden worden gebouwd. Hier stond een tweetal tempels en woonhuizen van priesters en hun personeel. Het aardewerk, dat in tussen 1972 en 1982 werd opgegraven door een team van de Universiteit Leiden, is afkomstig uit de woonhuizen en tempels. Het gaat om potten, kruiken en vazen waarvan het merendeel in stukken is teruggevonden in kamers van de verschillende gebouwen. Een deel ervan heeft waarschijnlijk dienst gedaan als opslag voor graan, water of bier. Dit laatste was een erg populair drankje. Een deel van de potten of kruiken heeft een afgeronde bodem zodat ze niet rechtop konden staan. Mogelijk werden deze potten ingegraven, zodat men gemakkelijk bij de inhoud kon.

Praktisch of decoratief

Het merendeel van het gevonden aardewerk werd vervaardigd op een draaischijf, door professionele pottenbakkers. Er is echter ook een enorme hoeveelheid kommetjes gevonden dat met de hand werd vervaardigd. Dit was eenvoudig aardewerk en had waarschijnlijk een korte levensduur. Waarvoor het werd gebruikt, is niet duidelijk. Mogelijk werden hier rantsoenen in verstrekt.

Grofweg tien procent van het gevonden aardewerk is versierd met ingekraste motieven. Ook zijn enkele vazen bewerkt met bitumen (teer). Dit kleverige materiaal werd gebruikt als lijm, maar ook om vaatwerk en manden waterdicht te maken. Op een klein aantal potten is bitumen gebruikt voor versiering. Versierd aardewerk werd mogelijk gebruikt voor de opslag van luxe producten of gebruikt bij speciale gelegenheden. Daarnaast diende het waarschijnlijk als statussymbool voor de eigenaar.

Zoeken en vinden

Een archeologisch team van de Universiteit van Leiden startte in 1972 met de opgravingen op de Jebel Aruda. Groot was de verbazing toen men objecten vond die een sterke gelijkenis vertoonden met artefacten uit Zuid-Irak, dat maar liefst 700 kilometer verderop ligt. De vondsten zijn extra bijzonder omdat het sinds de jaren tachtig nauwelijks nog mogelijk was om op te graven in Irak zelf en de kennis over de Uruk-cultuur hierdoor uiterst beperkt bleef. Dankzij opgravingen in de periferie, zoals op de Jebel Aruda, kwam hier echter verandering in. De objecten werden gevonden in hun oorspronkelijke context, wat een schat aan informatie opleverde over het dagelijks leven in deze samenleving.Na het afronden van de opgravingen lag de collectie enkele decennia opgeslagen in een depot van de Universiteit Leiden en werd in 2004 overgedragen aan het Rijksmuseum van Oudheden. Het aardewerk is inmiddels bestudeerd, gerestaureerd en geconserveerd.

De voorwerpen | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: