Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Glazen aapje

Dit flesje is gemaakt van ontkleurd glas en geblazen in een tweedelige vorm. De naad is goed zichtbaar. Het stelt een aap voor die in een rieten stoel zit. In de beide voorpoten houdt hij een syrinx, de zevendelige herdersfluit die ook wel Panfluit wordt genoemd. Om zijn schouders is een cucullus, een manteltje met capuchon, geslagen.

In het flesje zien we de weerspiegeling van een geliefd gebruik in de Oudheid, dat in sommige streken tot op de dag van vandaag voortleeft, namelijk om aapjes af te richten en kunsten uit te laten halen zoals het spelen op een fluit. In Trier zijn drie van dergelijke flesjes teruggevonden, alle in 4de-eeuwse graven. Twee waren als grafgift meegegeven aan een kind. Andere exemplaren zijn gevonden te Keulen en op verschillende plaatsen in noord- en noordoost-Galli. Het betreft steeds grafvondsten, voorzover bekend afkomstig uit kindergraven. De stukken worden meestal gedateerd in de 4de eeuw na Chr.

Dit exemplaar stamt uit de verzameling Gildemeester. Het zou gevonden zijn te Nijmegen, maar deze opgave van herkomst is zeer onbetrouwbaar en kon wel eens ingegeven zijn door het feit dat verzamelaars bereid zijn meer te betalen voor een stuk van Nederlandse herkomst.

Bij dit exemplaar is de kop slecht uit de vorm gekomen. Hij mist de karakteristieke apetrekken die bij de andere exemplaren wel duidelijk naar voren komen. Het is goed mogelijk dat de mallen al enige tijd in gebruik en daardoor gesleten waren toen dit stuk werd gemaakt. Het Keulse exemplaar dat gaaf en uitzonderlijk goed bewaard is, werd al in 1865 in de Magnusstrasse gevonden. Het kwam terecht in de verzameling van Carl Disch, die ruim vierhonderd stuks glaswerk van Keulse bodem omvatte. De verzameling werd in 1881 geveild en alleen het glas bracht al bijna 60.000 mark op, een grote som geld voor die tijd. Helaas kwam de glasverzameling, zoals vaker, niet in n hand terecht maar raakte verspreid. Het flesje in de vorm van een aap werd door de erfgenamen van Disch in hetzelfde jaar teruggekocht voor 3000 mark en aan het museum van de stad Keulen geschonken.

Glas dat geblazen was met een twee- of meerdelige vorm werd in de 1ste en 2de eeuw na Chr. voornamelijk vervaardigd in het oostelijk deel van het Middellandse Zeegebied. Een uitzondering vormen de z.g. circusbekers uit de eerste eeuw die, gezien de geografische verspreiding van de teruggevonden exemplaren, ergens in het westen geproduceerd moeten zijn. Vanaf de 2de-3de eeuw (zie meer glaswerk uit die periode), maar vooral daarna komt in het westen de productie van dergelijk glas tot bloei, terwijl in die tijd in het oosten de bloeitijd voorbij is. Behalve flesjes zoals dit exemplaar, in de vorm van een aap, zijn in het westen in de 4de eeuw vooral flesjes gemaakt in de vorm van gezichten, soms dubbele.

Deze serie flesjes in de vorm van een aap met syrinx staat niet op zichzelf. Er is ook glazen vaatwerk gemaakt in de vorm van varkens, vogels en vissen. Dit zomorfe glas staat in de traditie van het Griekse aarden vaatwerk in de vorm van allerlei dieren.

Nederland in de Romeinse tijd | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: